|
|
This is only a preview of the paper
Click here to register and get the full text.
Existing members click here to login
|
|
|
De verloren wedstrijd
Vroeger zegevierde het recht in de film. ... Die rolverdeling bestaat nog steeds, met dit verschil dat de goeien steeds vaker verliezen en dat de slechten steeds sympathieker worden. ... Een analyse van de moraal in enkele recente Amerikaanse films. ... Moraal houdt in: de notie dat er een verschil is tussen bovengenoemde begrippen, dat ze strijdig zijn. ... Vroeger had je in Amerikaanse films de good guys en de bad guys; het verschil was duidelijk, en de uitkomst van de strijd ook. Vroeger, dat was de tijd van regisseur John Ford en westerns als Stagecoach (1939) of Fort Apache (1948), met John Wayne als model van de onkreukbare held. ... Slechteriken oefenen op het witte doek nu eenmaal vaak een magnetische aantrekkingskracht uit; misdaad en het kwaad waren al vanaf het begin van de cinema razend populaire onderwerpen.
De duidelijkheid kwam begin jaren dertig, met de invoering van de Production Code, ook wel Hays Code genoemd naar zijn belangrijkste uitvoerder. Het was een set van regels die de zeden betroffen waar de Hollywood-film zich voortaan aan te houden had. Onder druk van een dreigende wettelijke censuur legde de Amerikaanse filmindustrie zichzelf vrijwillig een preventieve censuur op. Niet zozeer uit angst voor moreel verval als wel om de zedenmeesters van buitenaf voor te zijn.
Er zullen geen films geproduceerd worden die de morele standaard van de kijkers verlagen. Daarom mag de sympathie van het publiek nooit komen te liggen aan de kant van misdaad, slechtheid of zonde. Aldus luidde het eerste Algemene Principe van de Code, opgesteld door een katholieke geestelijke en een dito kranteneigenaar. ... Slechts twee van deze geboden betroffen overigens het terrein van geweld en misdaad, de rest ging over seks. De Code had zijn bestaan dan ook minder te danken aan gevaarlijke jongens als Cagney, dan aan het succes van een gevaarlijk meisje: Mae West.
In de dertig jaar die volgden, deden Hollywood-films hun best om het soort entertainment te zijn dat de mens verbetert en niet verlaagt. ... Een misdaad kon wel worden weergegeven, mits het publiek er de hele tijd zeker van is dat het kwade fout is, en het goede goed. ... En dat de goede krachten zegevierend naar de einder reden, ook al hoopte je misschien heimelijk dat ze onderweg van hun paard zouden donderen.
De tijden veranderden en steeds meer films begonnen gaten te schieten in de beklemmende morele omheining. Eind jaren zestig werd de Production Code afgeschaft en vervangen door een filmkeuring. ... En in The Godfather (1972) werd een hoogst criminele familie tot positieve held gemaakt, waarnaast de politie corrupt afstak. In de Amerikaanse maatschappij ondermijnden de Vietnam-oorlog en het Watergate-schandaal intussen definitief het vertrouwen in de morele onkreukbaarheid van gezagsdragers.
Nu, in onze jaren negentig, wemelt het nog steeds van de bad guys in de Hollywood-cinema. ... Ze zijn niet langer de verliezers.
Aan het eind van The Silence of the Lambs (1991) is de seriemoordenaar en vrouwenhuidenstroper Buffalo Bill om zeep gebracht. Maar de werkelijk enge genius, de psychiater annex mensenvleeseter annex seriemoordenaar Hannibal Lecter, is springlevend. ... Het zijn de moreel goede krachten, verpersoonlijkt door de FBI en eigenlijk alleen door de jonge Starling, die alle zeilen moeten bijzetten. ... Alleen met een uiterste inspanning, een helletocht door een duistere onderwereld èn een flinke dosis geluk kan hier de helft van het enorme kwaad worden ingerekend. De andere helft loopt lachend de wereld onveilig te maken en lijkt praktisch onverslaanbaar. ... En films zijn toch slechts escapistische sprookjes die niks met de werkelijkheid te maken hebben? ...
WIE WIL WETEN WAT een paar van de beste recente Amerikaanse films te vertellen hebben over de strijd tussen goed en kwaad, kan niet om de figuur van David Lynch heen. Hij was het die als een der eersten het sluimerende kwaad salonfähig maakte, vooral met Blue Velvet (1986), een van de klassiekers van de jaren tachtig. Het toont een uitbarsting van geweld en perversie onder de oppervlakte van happy America. In een van de eerste shots duikt Lynchs camera letterlijk de grond in om er het gekrioel van mieren en ander ongedierte bloot te leggen - precies zo ontdekt de jonge Jeffrey in zijn geboorteplaats Lumberton onder de burgerlijke oppervlakte een modderpoel van drugs, geweld en seksueel misbruik.
Bij herzien valt nu vooral de betrekkelijke braafheid van de film op. ... Er is geen enkele twijfel over wie hier de goede kant vertegenwoordigt, integendeel. Lynch zwelgt in de campy verheerlijking van de onschuld; hij heeft een regelrecht sentimentele kant, die duidelijk naar voren komt in zijn overdreven happy ends. Dus is aan het eind van Blue Velvet de gruwelijke verkrachter dood. En wordt in de tv-serie Twin Peaks de werkelijke moordenaar van Laura Palmer tenslotte gevonden en gearresteerd.
Maar het zijn natuurlijk niet alleen de eindes van de films die de werkelijke boodschap dragen. Lynch realiseert zich maar al te goed de aantrekkingskracht van zijn moderne onderwereld - een combine van drugs, seks en geweld. ... De spannendste momenten in Blue Velvet draaien om verleiding: de verleiding van Jeffrey door de nachtclubzangeres, van de onschuld door de perversie. Iedereen is er vatbaar voor, zelfs deze rechtschapen jongeman, zo lijkt de filmer ons in te peperen. Als er dan ook iets verontrustend is dan is het wel de weergekeerde orde in Lumberton, waar een roodborstje vrolijk plaatsneemt op het raamkozijn. ... Hem komt de eer toe dat hij de moderne duistere krachten uit hun kooi heeft gelaten, en ze in volle glorie middenin het het cinemalandschap heeft neergezet. ... Het is een waterscheidingsfilm als je het hebt over de Amerikaanse verbeelding van de strijd tussen goed en kwaad. De titel verwijst ironisch naar Dostojevskis klassieker Misdaad en straf. Daarin beraamt de student Raskolnikov een moord op een oude vrouw. Hij meent dat hij als moreel superieur wezen het recht heeft om de vrouw van het leven te beroven. ... Hij wil boeten voor zijn daad en de jaren in het strafkamp werken op hem als een loutering. Daarna accepteert hij haar liefde en misschien zelfs de bijbel.
Approximate Word count = 4970
Approximate Pages = 19.9
(250 words per page double spaced)
|
|
|
|
|
|